چوب مسواک الفضل

بیش از دویست تحقیق مختلف بر روی مواد و اثرات جالب چوب مسواک انجام گرفته که از خواص منحصر به فرد آن خبر می‌دهد. پیغمبر عظیم‌الشأن اسلام، حضرت محمد (صلی الله علیه واله و سلم)، اولین معرف و توصیه کننده‌ این چوب در جهت بهداشت دهان و دندان بوده‌اند؛ در حالی که قبل از آن مسواکی وجود نداشته است و این بسیار جالب است. درخت مسواک در حقیقت درختچه ای است به ارتفاع متوسط 3 متری که شاخه های زیادی دارد و این شاخه‌ها به سمت زمین خمیده هستند و دارای پوستی نسبتاً شفاف، به رنگ سبز کمرنگ تا تقریباً سفید هستند.مناطق مهم رویش گیاه در جهان جنوب آسیا، ایران، مصر، هندوستان و حبشه هستند و مهم‌ترین نواحی رویش آن در ایران لار، بندرعباس، میناب، مکران و چاه بهار است. برای سالیان سال در قالب تبلیغات مختلف حوزه سلامت و پیشگیری از «فلوراید» به‌عنوان یکی از مؤثرترین مواد در پیشگیری از پوسیدگی مینای دندان یاد می‌شد و حتی شرکت های تولید‌کننده خمیردندان نیز از عبارت «حاوی فلوراید» به‌عنوان برگ برنده در تبلیغات محصولات خود استفاده می‌کردند. فراتر از این امر، طی سالیان اخیر در قالب طرح های کشوری و از طریق سیستم آموزش و پرورش، از ماده فلوراید در قالب طرح های «فلورایدتراپی» در تمام مدارس استفاده شده است. اما طی سالیان اخیر منازعات پرسروصدایی درباره استفاده از فلوراید و تشکیک در قدرت این ماده برای جلوگیری از پوسیدگی دندان در گرفته است به‌گونه‌ای که برخی تحقیقات مستقل، نه‌تنها فلوراید را به هیچ عنوان مانع پوسیدگی دندان نمی‌دانند بلکه از این ماده به‌عنوان یکی از عوامل پر‌خطر برای بدن انسان یاد می‌کنند که تنها یکی از عوارض آن، پوسیدگی دندان و تخریب بافتهای استخوانی ذکر می‌شود. جالب است بدانید؛ مسئله بهداشت دهان و دندان از مواردی بوده که دین اسلام، تأکید بسیار زیادی بر آن داشته است از جمله در احادیث مختلفی از پیامبر اکرم(ص) و ائمه معصومین(ع) بر ضرورت مسواک زدن روزانه تأکید شده است و جالب اینکه در برخی روایات مربوط به مسواک حتی نحوه صحیح مسواک زدن نیز آموزش داده شده است! در حدیثی، پیامبر اکرم(ص) فرموده‌اند: «وقتى مسواک مى‌کنید از عرض، دندانها را مسواک بزنید». مهم‌ترین ترکیبات ریشه، ساقه و برگ این گیاه شامل فلاوونوئیدها، ساپونین، تانن، ترکیبات گوگردی، بنزیل ایزوتیوسیانات، ترکیبات کلراید، فلوراید، کلسیم و سیلیسیم است. خواص خارق العاده چوب مسواک: 1-اثر ضد میکروب: قسمت‌های مختلف گیاه مسواک به علت دارا بودن تانن، ترکیبات گوگردی و ترکیبات ایزوتیوسیانات، دارای اثر ضدمیکروبی گسترده روی انواع میکروارگانیسم‌هاست. ده‌ها تحقیق در جهان نشان داده است که این اثرات به ویژه در مورد میکروارگانیسم‌های غیر هوازی مانند استرپتوکوکوس موتانس -که باعث پوسیدگی دندان می‌شود- ایده آل است. 2-اثر ضد زخم: اثر ضد زخم چوب مسواک مربوط به فلاوونوئیدها و تانن‌های موجود در آن است. گرچه ترکیبات دیگری در این زمینه نقش دارد ولی دو دسته مواد یادشده که اثر ضد زخم آن‌ها قوی است، علت اصلی این خاصیت است. 3-اثر پاک‌کنندگی و ضد جرم دندان: کلراید موجود در چوب مسواک به عنوان یک پاک کننده قوی عمل و از ایجاد جرم روی دندان جلوگیری می‌کند؛ به همین دلیل افرادی که به طور طولانی از چوب مسواک استفاده می‌کنند، دندان های سفیدی دارند. 4-اثر ضد پوسیدگی دندان: فلوراید به همراه ترکیبات گوگردی، تاننی و ایزوتیوسیانات موجود در گیاه مسواک باعث خاصیت قوی ضد پوسیدگی دندان در ساقه‌های گیاه شده است. طی تحقیقی مشخص شد در بزاق دهان افرادی که از چوب مسواک استفاده می کنند، مقداری مواد، املاح و یون‌های بسیار با ارزش وجود دارد که می‌تواند با چندین مکانیسم در جلوگیری از بیماری دهان بسیار تاثیرگذار باشد. این تحقیق نشان داد که مواد موجود در چوب مسواک به راحتی و در زمان بسیار کوتاه در بزاق حل می‌شود. حقیق دیگری درباره اثر ضد میکروبی و ضدعفونی کننده چوب مسواک در مقایسه با خمیردندان‌های خوب دنیا انجام شد؛ درتعدادی از افراد قدرت ضدمیکروبی و ضدعفونی کننده بزاق پس از استفاده از خمیر دندان در زمان‌های مختلف اندازه گیری شد. در تحقیق جداگانه ای گروه دیگری که از چوب مسواک استفاده کرده بودند، مورد آزمایش قرار گرفتند. نتایج آزمایش‌ها نشان داد که خاصیت ضدمیکروبی چوب مسواک از لحظه ورود به دهان شروع می‌شود و به مدت طولانی دوام دارد؛ در حالی که دوام خمیر دندان‌ها بسیار کوتاه است و قابل مقایسه با چوب مسواک نیست. 5-تاثیر مفید روی معده: مسواک زدن با این چوب بعد از صرف غذا، باعث تحریک دستگاه گوارش می شود و هوای داخل معده را که مانع هضم غذاست خارج می کند. 6-تحریک حرکات روده: نتایج تحقیقی در دانشکده پزشکی اصفهان خاصیت ضد یبوستی چوب مسواک را ثابت کرد. طریقه مصرف چوب مسواک: هر قطعه از آن به مدت یک روز در آب قرار می گیرد و سپس پوست همان قسمت جدا می‌شود. به این ترتیب فیبرهای طولی این ساقه به شکل برس مویی ظریفی در می‌آید که آن را به آرامی روی دندان‌ها می‌کشند. با این عمل ضمن مسواک شدن دندان‌ها مواد مختلف این چوب در بزاق حل و آثار مختلف آن در دهان، لثه و دندان‌ها مشاهده می‌شود. همچنین از فیبرهای نازک ساقه برای خلال کردن دندان استفاده می‌شود.
جالب اینکه به‌تازگی و طی سالیان اخیر استفاده از چوب مسواک اراک در بسیاری از کشورهای اروپایی رایج و باب شده است به‌گونه‌ای که در حال حاضر در قالب تبلیغات مختلف، داروخانه‌ها، مراکز عرضه محصولات آرایشی و بهداشتی در این کشورها اقدام به فروش این نوع چوب مسواک‌ها می‌کنند که توسط پیامبر اسلام(ص) و ائمه شیعه به استفاده از آن سفارش زیادی شده است. حتی در کشورهای اروپایی برای سهولت در استفاده از این چوب مسواک ها و برای مشابهت بیشتر با مسواک های رایج امروزی، دسته‌هایی پلاستیکی با محفظه‌ای مخصوص برای قرار گرفتن قطعات بریده‌شده چوب های مسواک تولید و عرضه شده است.